Bu bölümde İtalyan Penny firmasına ait Iso Rivolta ve tekne modeli restore olarak tanıtılacaktır. Model 1960 sonlarında İtalya’dan alınmıştır. Öncelikle üretici firmayı tanıyalım:

Politoys-Polistil-Penny:
Politoys 1960 yılında kurulmuş bir İtalyan firmasıdır. İlk ürünleri plastik enjeksiyon yöntemi ile üretilmiş 1:41 ölçeğinde model otomobillerdir. 1965’e gelindiğinde die-cast otomobillerin üretimine başlamıştır. Die-cast ürünleri genellikle 1:43, 1:66 ve 1:24-1:25 ölçeğini taşımaktadır. 1:66 ölçeğindeki modeller 1970 yılına kadar Penny markası ile pazarlanmıştır. 1970 yılında İngiliz Palitoys ile karıştırılmasını önlemek amacıyla Politoys-Penny markalarını bırakarak Polistil adını almıştır. 1971 yılında Frank Williams ile temasa geçerek firmanın reklamı amacıyla bir Formula 1 otomobili üretmek istemişlerdir. 1972 yılında ancak İngiltere yarışına yetiştirilen prototip şasili otomobil aynı yarışın daha başında sürücü Henri Pescarolo tarafından kaza sonucu tamamen parçalanmıştır. Bu nedenle firmanın Formula 1 sponsorluğu aynı yıl sona ermiştir. Yine bu sıralarda kalıpların bir bölümü Rusya’ya satılmıştır ve Rus üretimi Politoys’lar bulunabilmektedir. 1988 yılına kadar üretimlerini sürdüren Polistil aynı yıl Amerikan Tonka firması tarafından satın alınmıştır. Tonka ise bir söylentiye göre 1991 yılında Hasbro company tarafından, başka bir söylentiye göre de Bburago tarafından alınmıştır.

Otomobili Tanıyalım:
Bu otomobil o dönemde büyük bir İtalyan otomobil firmasının sahibi olan Renzo Rivolta’nın eseridir. Bu otomobilde İtalyan şasi üzerinde güçlü bir Amerikan V8 motoru (327 kübik inç) yer almaktadır. Araç dört viteslidir. Şasi ünlü Giorgio Bizzarrini tarafından, kaporta ise Bertone tarafından tasarlanmıştır. Sonuçta ortaya güzel bir Turing otomobili çıkmıştır.

Otomobilde kullanılan güçlü şasi ve kaporta hafif alaşımlardan imal edilmiştir. Ağırlığı sadece 1270 kg dir ve zamanına göre çok düşük bir değerdedir. Araç 6.5 saniyede 145 mph (233 km) hıza ulaşmaktadır. Bu araçtan sadece 700 adet üretilmiştir ve o dönemde 10000$ fiyatı ile en pahalı spor otomobillerden biri olmuştur. Aracın resimleri için aşağıdaki bağlantıları kullanabilirsiniz:

http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1a/Iso_Rivolta.JPG

http://bringatrailer.com/2009/05/15/1965-iso-rivolta/

http://www.conceptcarz.com/vehicle/z11855/ISO-Rivolta-GT.aspx

Orjinal Modeli Tanıyalım:
Model tek bir kutu içinde 1:66 ölçeğinde Iso Rivolta Coupe modeli ile treyler ile taşınan kırmızı-beyaz bir tekneden oluşmaktadır. Otomobilim kaportası ve şasisi die-cast, treyler ile teknesi ise plastik malzemeden imal edilmiştir. Malesef günümüzde set halinde çok nadir bulunabilen bir üründür. Otomobil tek olarak bulunabilse de treyler ve tekne bulunamamaktadır. Aşağıdaki bağlantılardan modelin kutusu içindeki orjinal halini izleyebilirsiniz:

http://www.breithaupts.com/totc455.htm

http://www.breithaupts.com/toycar94.htm

Elimizdeki Modeli Tanıyalım:
Iso Rivolta Coupe aracın motor kapağı, treyler üzerindeki tekne ve treylerin lastiklerinden biri eksiktir. Treyler lastiği Ebay üzerinden temin edilebilmiş ancak tekne ile motor kapağına ulaşılamamıştır. Treylerin boyası çıktığı için çok kaba bir biçimde altın yaldızlı boya ile boyanmıştır. Amacımız bu modelin eldeki olanaklarla tamamlanması ve vitrinde sergilenebilecek bir hale dönüştürülmesidir.

Model Üzerinde Gerçekleştirilen Restorasyonlar:
1- Iso Rivolta Coupe otomobilin eksik motor kapağı alüminyum malzemeden imal edildi, parlak siyah renge boyandı ve vernik ile sabitlendi. Ayrıca kaportası açılarak camı ve boyası polisaj yapılarak tekrar kapatıldı.
2- Plastikten imal edilmiş treylerin altın yaldız boyaması model atölyesinde temizlendi, daha sonra zımparası yapıldı. Bunun ardından iki kat sprey astar uygulandı. Astar iyice kuruduktan sonra 4-5 kat ince krem rengi sprey boya uygulandı. Son olarak sprey vernik püskürtülerek sabitlendi.
3- Treylerin eksik lastiği Ebay üzerinden temin edilerek tamamlandı.
4- Tekne bulunamadığından Matchbox firmasının aynı ebattaki teknesinden temin edildi.

Sonuç:
Model bir bütün halinde tamamlandı. Teknenin renginin orjinalindeki metalik kırmızıya boyanması düşünüldüyse de daha sonra mavi rengin daha iyi bir bütünlük sağladığı fark edilince boyanmasından vaz geçildi. Resimler aşağıdadır:

1:43 Jensen Coupe Vignale Tanıtım ve Restorasyon Çalışması

Otomobili Tanıyalım:
1934-1976 yılları arasında faaliyet gösteren İngiliz Jensen firması 1966 yılında Interceptor modelini piyasaya sürdü. Aracın kaporta tasarımı İtalyan Carrozzeria Touring tarafından gerçekleştirildi. Kaportaların üretimi ise önce İtalyan Vignale firması ve daha sonra Jensen tarafından gerçekleştirildi. İlk otomobillerde 6.3 litre hacimli Chrysler motoru kullanıldı. Sonraki modellerde motor hacmi 7.2 litreye çıkarıldı. Interceptor modeli liftback, üstü açılabilir ve nadir olarak coupe versiyonlarında üretildi. Liftback modeli en popüler olanıdır.

Jensen Coupe Vignale

http://carphotos.cardomain.com/ride_images/3/2886/3101/32214050070_large.jpg

Jensen Interceptor

http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://home.hiwaay.net/~tjhiggin/hwystar/tvmcbig_files/image002.jpg&imgrefurl=http://home.hiwaay.net/~tjhiggin/hwystar/tvmcbig.htm&usg=__jxo8KK7A7A5wmd9YhICtlw9U2jk=&h=432&w=576&sz=48&hl=tr&start=15&um=1&tbnid=WKvLIv65Js5K_M:&tbnh=101&tbnw=134&prev=/images%3Fq%3Djensen%2Binterceptor%26hl%3Dtr%26sa%3DG%26um%3D1

http://images.google.com.tr/imgres?imgurl=http://www.greatescapecars.co.uk/images/library/files/Jensen_Interceptor04sml.jpg&imgrefurl=http://www.greatescapecars.co.uk/cars-jenseninterceptor.asp&usg=__gnV1gewJCE2cGsm_TJQ9ajgLGzI=&h=851&w=1134&sz=231&hl=tr&start=5&um=1&tbnid=X-hUP5ljiOcbUM:&tbnh=113&tbnw=150&prev=/images%3Fq%3Djensen%2Binterceptor%26hl%3Dtr%26sa%3DG%26um%3D1

http://www.seriouswheels.com/pics-1970-1979/1974-Jensen-Interceptor-Mk-III-Saloon-maroon-fa-lr.jpg

Modeli Tanıyalım:

1:43 ölçeğindeki model Politoys firması tarafından 1960’lı yılların sonunda üretilmiştir. Politoys Export serisine ait olan modelin numarası 573’dür. Politoys Export serisi görece düşük detay seviyesine sahip genellikle sadece kapıları açılır şekilde imal edilmiş modellerden oluşmaktadır. Ancak çoğu nadir bulunduğundan mint durumda olanlar halen 100-150 Euro aralığında alıcı bulabilmektedir.

Elimizdeki aracın üzerine basılması nedeniyle kaportası iki parçaya bölünmüş ve aynı nedenle camları da çatlamıştır. Ayrıca aksları taşıyan plastik yaylar da kırılarak görev yapamaz hale gelmiştir. Restorasyon öncesindeki resimleri aşağıda görebilirsiniz:

Restorasyon Aşamaları:

1. Yayların tamiri
Aracın ön yayının gevşemesi ve plastiğinin de sertleşmiş olması nedeniyle takviye edilmesine karar verildi. Daha sağlam görünen noktalardan bronz plaka ile takviyeler alındı ve tekerleğin üzerine doğru uzatıldı:

Restorasyonun ilerleyen aşamalarında plastik yayın yanlarındaki ince takviyelerin de zayıfladıkları tespit edildiğinden çıkarılarak yerlerine yeni bir bronz plaka eklendi:

Arka yay tamamen kırıldığından prinç ve bronz parçalardan yenisi yapılarak yerine yapıştırıldı:

2. Kaportanın Birleştirilmesi:
Kaportanın birleştirilme işlemi kritik bir aşamadır. En büyük zorluk sadece iki küçük tutma noktasından yapıştırma olanağının bulunmasıdır. Yapıştırmanın sonucunda kaportanın aracın şasisine tam uyumun sağlanması da gereklidir. Bu nedenle birleştirme işleminde geometrik bütünlük dikkate alınmıştır.

Önce kaporta iki noktadan güçlü bir yapıştırıcının yardımıyla tutturulmuştur. Bu aşamada yapışmadan sonra şasi üzerinde deneme yaparken gerilim nedeniyle birkaç defa ayrıldığını ve yapışma yüzeyleri temizlenerek tekrar tutturmak zorunda kalındığını belirtmeliyim. Son denemede şaseye gerilmeden oturduğu anlaşılınca işlem tamamlandı:

Tavanın sol önündeki eksik çıta prinç malzemeden yapılarak yerine yapıştırıldı:

Sağ kapı altındaki eksik parça da tamamlandı:

Kalan boşluklar Putty macun ile dolduruldu ve zımparalandı:

Son işlemde orijinal cam yerine takılarak yeni  çıta ile uyumu inceleniyor:

3. Kaportanın Boyanması:
Aracın kaportası üzerindeki orijinal boyanın önemli bölümü küçük noktaların dışında korunmuş bulunuyordu. Ayrıca kullanılan renk de çok rastlanan klasik bir metalik kırmızı olduğundan boyanın aynısı elde edilebildi. Bu nedenle kısmi boyama yöntemi tercih edildi. Kaporta maskelenerek sadece tamamlanacak yüzeylerin açıkta kalması sağlandı. Kapı altındaki eteklerin şerit halinde boyanması tercih edildi:

Boyama sonrasında kaportanın görünümü:

Kalan küçük boya boşlukları da ince şekilde maskelenerek boyandı. Gözden kaçan noktalar ise ince bir fırça yardımıyla rütuşlandı:

4. Aracın Camlarının Yeniden Yapılması:
Aracın çatlaklarla dolu orijinal camının takılması halinde kaportaya verilen emek boşa gidecekti. Ancak yapımında en çok zorlanılan bölüm de bu oldu.

Ön cam görece kolay yapıldı. Hafif kavisli bir plastik cam bulunarak şablonlar yardımıyla yerine uygun şekilde kesildi. Burada kullanılan malzemenin mika kadar kırılgan olmadığını ve kesilebildiğini belirtmeliyim. Arka liftback kapağın camının yapımı ise pek kolay görünmüyordu.

Başarısız olan elde büküm denemelerinden sonra camın kalıbının alınmasına karar verildi. Resimde solda orijinal cam, sağda ise kalıbı görülüyor:

Kalıbın üzerinden yumuşak bakır levha ile şablon çıkartıldı. Şablon daha sonra camların şeklinin çizilmesinde kılavuzluk yaptı. Kesilen düz camlar daha sonra kalıp üzerinde buhar tutularak şekillendirilmeye çalışıldı. Sonuca ulaşabilmek için birçok deneme yapıldı:

Kaportaya en yakın uyumu gösteren numune elde edildi:

Daha sonra camlar tavana yapıştırıldı. Arka camın yapıştırılması birkaç aşamada gerçekleştirilebildi:

Camların son şekli tatmin edici oldu:

Yan camlar da yapıldıktan sonra aracın tavanı içten siyah levha ile kaplanarak işlem tamamlandı:

5. Sonuç:
Modelin motor kapağı üzerinde yer alan ancak kenarları ve boyası aşınmış olan sarı lacivert çıkartma uygun tonda gazlı kalem kullanılarak rütuşlandıktan sonra istenilen görünüme ulaşılmış oldu:

Sonuçta üzerine basılmış ve çoğu kişinin çöpe atacağı bir araba vitrinde sergilenebilecek hale getirildi. Bu özellikte bir aracı tekrar geri kazanabilmek için 110-150 Euro + Kargo ücretini göze almak ve uzunca bir süre de beklemek gerektiği düşünülünce bunun yerine çok daha düşük bir harcama ancak epeyce işçilikle geri kazanılmış oldu. Manevi değeri de göz önüne aldığımızda değdiği anlaşılabilir.

Proje tamamlandı.